Bilgi mimarisi nedir?

Bir stüdyonun sitesinde hizmetler, projeler, yazılar ve sözlük bulunuyor. Aynı 'marka kimliği' konusu bu alanların birkaçında geçebilir, fakat her sayfa başka bir soruya cevap verir. Hizmet sayfası kapsamı, proje sayfası uygulamayı, yazı düşünceyi, sözlük ise kavramı açıklar. Bilgi mimarisi bu farkları anlaşılır gruplara ve ilişkilere dönüştürür; yalnız menüde hangi sözcüğün yazacağına karar vermez.

Örnek bir ziyaretçi 'tasarım sistemi' ifadesini bilmiyor ama yeni sayfaların neden birbirine benzemediğini anlamak istiyor olabilir. Kavramı bilen başka biri ise doğrudan tanım arar. İçeriğin yalnız uzman terimleriyle düzenlenmesi ilk kişiyi, yalnız genel başlıklarla düzenlenmesi ikincisini zorlayabilir. Açık başlıklar, arama, ilişkili içerikler ve uygun açıklamalar farklı giriş yollarını aynı bilgi yapısında buluşturabilir.

Bu çalışmada şirketin iç departmanlarını otomatik olarak ana menüye taşımayız. Kurumun bildiği ayrımlar kullanıcının zihninde aynı şekilde bulunmayabilir. Önce içerik envanteri çıkarır, tekrarları ve eksikleri görür, sonra insanların hangi bilgiye hangi amaçla ulaşacağını düşünürüz. Düzen bir kez kurulup unutulmaz; yeni içerikler eklendikçe adlandırma ve ilişki kararları da gözden geçirilir.

İçerik ilişkilerinin bakımında başlık değişikliği küçük ama etkili bir karardır. Bir sayfanın adı değiştiğinde menü, içerik bağlantıları ve arama sonuçlarındaki açıklamalar eski beklentiyi taşımaya devam edebilir. Bu nedenle adlandırma kararlarını tek bir ekrandan bağımsız düşün. Aynı kavrama farklı isimler veriliyorsa tercih edilen adı ve gerekli eş anlamlıları belirle. Ziyaretçinin farklı sözcüklerle arayabileceğini kabul etmek, bütün menü etiketlerini uzatmak anlamına gelmez. Arama ve açıklayıcı içerik, temel navigasyonun taşıyamadığı ayrıntıları uygun yerde sunabilir.

Bilgi mimarisinde bir sayfanın varlığı kadar yokluğu da karar gerektirir. Yeni bir alt konu için ayrı sayfa açmak ancak özgün ve yararlı bir kapsam varsa anlamlıdır. Çok kısa tekrarları farklı URL’lere bölmek hem okuru hem editoryal bakımı zorlaştırabilir. Geniş konu içinde bir bölüm yeterliyse bunu seçmek de geçerli bir çözümdür. Ayrı sayfa gerektiğinde ana konuyla ilişkisini ve dönüş yolunu kur. Yapının büyüklüğü başarı ölçütü değildir; kişinin sorusuna nerede ve ne kadar açık cevap bulduğuna bakılır. Düzen, yayın hacmine göre bilinçli biçimde gelişmelidir.