Kullanılabilirlik nedir?

Bir ürün karşılaştırma sayfasında üç seçenek var. Görseller etkileyici, fakat fiyatın hangi dönemi kapsadığı ve seçeneklerin ne farkı olduğu anlaşılmıyor. Kullanıcı aradığı bilgiyi bulmak için sayfada ileri geri dolaşıyor. Bu örnekte kullanılabilirlik sorunu görsel kalitenin düşük olması değil; belirli bir görevin mevcut içerik ve kontrollerle zor tamamlanmasıdır. Değerlendirme, kişinin amacı ve kullanım koşullarıyla birlikte yapılır.

İncelemede 'bu tasarım kolay mı?' gibi soyut bir soruyla yetinmeyiz. Kişiden belirli ihtiyaca uygun seçeneği bulmasını ve neden seçtiğini anlatmasını isteriz. Hangi açıklamaya baktığı, hangi bilgiyi kaçırdığı ve kararını nasıl doğruladığı önemlidir. Sorun yalnız düğme büyüklüğünde olmayabilir. Benzer adlandırılmış seçenekler, eksik bağlam veya aynı bilginin farklı yerlerde farklı anlatılması da kullanılabilirliği etkiler.

Bu çalışma bir başarı garantisi üretmez. Belirli bir denemede gözlenen sorunları görünür kılar ve iyileştirme için öncelik oluşturur. Kullanıcıların bütününü temsil etmeyen küçük bir gruptan kesin oranlar çıkarmak doğru değildir. Öte yandan küçük bir gözlemde açıkça ortaya çıkan engeli, büyük veri gelene kadar görmezden gelmek de gerekmez. Kanıtın sınırı ile sorunun somutluğu birlikte değerlendirilir.

Görev sırasında sessizlik her zaman sorun anlamına gelmez. Kişi düşünüyor, okuyor veya seçenekleri karşılaştırıyor olabilir. Bu nedenle yalnız süre tutup yavaş görünen her adımı hata sayma. Hangi bilginin arandığını ve davranışın görevle ilişkisini anlamaya çalış. Aynı şekilde hızlı tamamlanan bir işlem yanlış seçimle sonuçlanmış olabilir. Kullanıcının sonucu anlayıp anlamadığını ve beklentisiyle eşleşip eşleşmediğini konuşmak önemlidir. Kullanılabilirlik incelemesi, hızın yanında açıklık ve güvenilirlik sorularını da taşır. Ölçülen sayıların neyi temsil ettiği, sayının kendisinden bağımsız olarak açıklanmalıdır.

Tekrarlanan sorunları ortak bileşen veya içerik kuralıyla çözmek, her sayfayı ayrı ayrı düzeltmekten daha sürdürülebilir olabilir. Birçok formda aynı belirsiz etiket varsa metin kuralını, birçok kartta hedef anlaşılmıyorsa bağlantı yapısını ele al. Ancak benzer görünen bütün sorunların aynı nedenden geldiğini varsayma. Bağlam ve görev farklı olduğunda çözüm de değişebilir. Bulguları gruplarken ortak davranışı ve ayrı ihtiyaçları birlikte göster. Böylece kullanılabilirlik raporu uzun bir kusur listesi olmaktan çıkar; ürün ekibinin hangi kararla en anlamlı iyileştirmeyi yapabileceğini konuştuğu bir çalışma aracına dönüşür.